Η τυποποίηση των ηθών …

Η τυποποίηση των ηθών …

‘’Και αν δεν μπορείς να κάμεις τη ζωή σου όπως θέλεις, τούτο προσπάθησε τουλάχιστον όσο μπορείς, μην την εξευτελίζεις…‘’. Αριστουργηματικά ο μεγάλος ποιητής Κ.Π.Καβάφης, περί το 1913, θα μας υποδείξει την έννοια της ηθικής κοινωνικής στάσης και της μετρημένης ζωής. Σχεδόν έναν αιώνα μετά, αναρωτιέμαι, αν μπορεί να υπάρξει  μεγαλύτερος εξευτελισμός της ανθρώπινης υπόστασης, αν μπορεί να υπάρξει μεγαλύτερος εξευτελισμός της ίδιας της ζωής.

Έχεις μεγαλώσει και συ και το ξέρω, ξέρω πως έχεις δει και συ μικρές ψυχές να περιπλανιούνται στους δρόμους ζητώντας λίγα χρήματα ‘’ανθρωπιάς ‘’. Σκέφτεσαι:« Να δώσω η όχι;» Φοβάσαι και αμφιταλαντεύεσαι. «Θα κάνω απλά μια τρύπα στο νερό», λες. «Θα συμβάλω στην παιδική εκμετάλλευση»,λες. Άλλος πάλι, θα προσφέρει ότι μπορεί. Γιατί;  Γιατί φοβάται τις συνέπειες που μπορεί να υποστεί αυτό το μικρό παιδί. Είπα Παιδί;  Και όμως, δεν του δόθηκε η ευκαιρία να ζήσει  σαν παιδί. Το σκέφτεσαι και πάλι, ξανά και ξανά, μέχρι που θα χτυπήσει το τηλέφωνο. Άργησες στη δουλειά. Τρέχαααα. Read more

Πίστεψε στους ανθρώπους

Πίστεψε στους ανθρώπους

«Η βία δεν προέρχεται από μια εσωτερική ανάγκη. Είναι απόκτημα της εκπαίδευσης και της κοινωνικής πρακτικής.»

Françoise Héritier

 Ρίχνοντας μια ματιά στις καθημερινές εφημερίδες και στα ενημερωτικά site, παρακολουθώντας καθημερινές ενημερωτικές εκπομπές και δελτία ειδήσεων, δε χρειάζεται πολύ για να συνειδητοποιήσει κανείς ότι μεγάλο ποσοστό των αναφερόμενων σε αυτά γεγονότων αφορά περιστατικά βίας και εγκληματικότητας. Καθημερινά, λαμβάνουν χώρα βίαια επεισόδια με την βία και την σκληρότητα, που «χρησιμοποιείται» κάθε φορά, να κλιμακώνεται και μαζί με αυτήν να κλιμακώνονται η ανησυχία, ο φόβος, ο πανικός, η οργή και ο πόθος για εκδίκηση και όχι για τιμωρία. Read more

Tο ασυμβίβαστο της ζωής

Tο ασυμβίβαστο της ζωής

Στην πλατωνική Πολιτεία γίνεται λόγος για την επιστροφή των ψυχών στον κόσμο των ζωντανών. Αφού κριθούν ανάξιες αιώνιας τιμωρίας, πρωτού πιούν από το νερό, το οποίο θα σβήσει τις μνήμες της προηγούμενης ζωής τους, έχουν την ευκαιρία να επιλέξουν διάφορες ζωές από ένα δοχείο, διάφορους χαρακτήρες, τη μορφή των οποίων θα πάρουν μόλις ξαναγεννηθούν. Κάποια άτομα, με βάση την αφήγηση του Ηρα, επιλέγουν κάτι, το οποίο θα είναι σαφώς καλύτερο από ό,τι βίωσαν προηγουμένως. Κάποια άλλα επιλέγουν ακριβώς τον ίδιο βίο, αδιαφορώντας για τις συνέπειες που θα υποχρεωθούν να υποστούν εκ νέου. Κάποια άλλα τέλος, διαλέγουν μια ζωή, η οποία είναι πολύ πιο ήρεμη και ταπεινή, σε σχέση με την προηγούμενή τους, έχοντας διδαχτεί πραγματικά από τα όποια σφάλματα έπραξαν στο ατομικό τους παρελθόν, εάν έσφαλαν όντως. Ετσι επανέρχονται στη γή και ο κύκλος τους αρχίζει από το προσωπικό τους σημείο εκκίνησης. Αυτό που δεν συνειδητοποιούν είναι ότι όταν ήταν ζωντανοί έκαναν ακριβώς το ίδιο πράγμα, μόνο που το έκαναν ασυνείδητα, δίχως σκέψη, οι περισσότεροι τουλάχιστον, διότι υπάρχουν και αρκετοί άνθρωποι, οι οποίοι είναι αρκετά υπολογιστικοί ως χαρακτήρες. Read more

“τὸ τὰ αὑτοῦ πράττειν”

“τὸ τὰ αὑτοῦ πράττειν”

Η σύγχρονη ελληνική, και όχι μόνο, κοινωνία, θεμελιώθηκε στη βάση ενός επαγγελματικού καθωσπρεπισμού, όπου η εκλογή της καριέρας ενός ανθρώπου «αρμόζει» να είναι απόλυτα σύμφωνη με την επιδίωξη ενός άμετρου και ακαταλόγιστου υλικού παροξυσμού. Πρωταρχικό κριτήριο για την επιλογή της δουλειάς ενός νέου ατόμου κατέληξε να είναι αποκλειστικά η προοπτική της άμεσης και, στο μέτρο του δυνατού, εύκολης χρηματικής αποζημίωσης. Το όνειρο της  εξασφαλισμένης ( είτε, συνηθέστερα στο δημόσιο τομέα, είτε άλλοτε στον ιδιωτικό ) «δουλίτσας», είναι αυτό που εδώ και πολλά χρόνια έχει παγιωθεί ως αυτοσκοπός πολλών Νεοελλήνων. Η νοοτροπία που καλλιέργησε και εξακολουθεί να ενισχύει ένα τέτοιο κλίμα οπωσδήποτε θα αναζητηθεί μέσα στο βάθος των χρόνων, ούτε καν στο πρόσφατο παρελθόν.  Ίσως το απωθημένο του Έλληνα  να είναι , διαχρονικά,  η θέση του ίδιου στο ρόλο του αφεντικού, του σπουδαίου και περίτρανου ανθρώπου που διαθέτει πλούτη και κύρος,  αυτού που καταλαμβάνει ένα τέτοιο αξίωμα ιεραρχικά, ώστε να τον καθιστά «υπολογίσιμη δύναμη» μέσα στο κοινωνικό σύνολο.  Νομίζω πως μια τέτοια ερμηνεία του πράγματος με βάση το ελληνικό  «απωθημένο», έστω και αν λανθάνει, χαίρει κάποιας αληθείας. Read more

H αδιαφορία της καθημερινότητας

H αδιαφορία της καθημερινότητας

Μέσα σε γνωστά και άγνωστα σοκάκια του γεωγραφικού χώρου που μας περικλείει συναντά κανείς κάτι, το οποίο δεν του κάνει καθόλου εντύπωση. Η απάθεια με την οποία αντικρίζει κανείς την καθημερινότητα έχει τις ρίζες της στον τρόπο λειτουργίας της. Από την ανατολή του ήλιου μέχρι την εναλλαγή του με την σελήνη οι κινήσεις, οι εργασίες, οι δραστηριότητες και οι διάλογοι των περισσότερων ανθρώπων διακρίνονται από την έλλειψη ποικιλίας. Οι σκηνές, οι οποίες διαδραματίζονται σε καθημερινή βάση ανακαλούν τους Μοντέρνους Καιρούς του Τσάρλι Τσάπλιν, όπου ο άνθρωπος, ως εξάρτημα ενός καλοκουρδισμένου συστήματος, έχει την ευθύνη, παράλληλα, για την εύρυθμη λειτουργία του, προκειμένου να μην υπάρξει κάποια βλάβη, η οποία θα προκαλέσει οποιαδήποτε διαταραχή στο σύμπαν της επαναλαμβανόμενης ρουτίνας. Έτσι και σήμερα όλοι λαμβάνουν μια θέση στο κοινωνικό γίγνεσθαι, αναλαμβάνοντας ανάλογες ευθύνες και υποχρεώσεις, μέσα σε προκαθορισμένα πλαίσια.

Read more

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΩΝ

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΩΝ

Τα τελευταία χρόνια έχω βάλει τον εαυτό μου σε μια διαδικασία συνεχούς παρατήρησης των συνανθρώπων μου σχετικά με το κατά πόσον οι σύγχρονοι Έλληνες (Νεοέλληνες)  διαθέτουν ιστορικές γνώσεις. Γνωρίζουν ιστορία ή απλά είναι δέσμιοι της ημιμάθειας που προσφέρει η στείρα αποστήθιση; Πόσο έχει βοηθήσει σε αυτό η εκάστοτε κυβέρνηση;  Ένας λαός ιστορικά πεπαιδευμένος μπορεί να προασπίσει τα συμφέροντα της πατρίδας του και να παλέψει γι’ αυτή ή η εν λόγω άποψη είναι «ντεμοντέ»; Read more

ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Αφορμή για το συγκεκριμένο άρθρο στάθηκε μια τυχαία  συνάντηση ένα πρωινό  με έναν συνταξιούχο εκπαιδευτικό σε ένα μικρό καφέ στην πλατεία, απέναντι από ένα δημοτικό σχολείο. Πίνοντας  τον καφέ του στο διπλανό τραπεζάκι και χαζευόντας το αδειανό προαύλιο, που μόλις χτύπησε το κουδούνι γέμισε με παιδιά και φωνές, γύρισε το βλέμμα του σε εμάς και μας είπε πως κάποτε το σχολείο αυτό ήταν γεμάτο ελληνόπουλα, ενώ τώρα μπορεί να διακρίνει κανείς διάφορες εθνικότητες και κατέληξε στο συμπέρασμα πως κάπως έτσι χάνεται ο ελληνισμός. Αξίζει να επισημανθεί ότι ο τόνος του δεν ήταν ούτε επιθετικός, ούτε ξενοφοβικός αλλά έμοιαζε περισσότερο με μία διαπίστωση, με μία σκέψη στο μυαλό του που την είπε αυθόρμητα δυνατά. Και κάπως έτσι, ήρθε με τη σείρα της στο δικό μου μυαλό η ακόλουθη σκέψη, η σκέψη έγινε προβληματισμός και ο προβληματισμός αρθρο.

Read more

Το ταξίδι τελικά έχει σημασία

Το ταξίδι τελικά έχει σημασία

Τι είναι άραγε η γαλήνη, η αγάπη, η ευτυχία και η συντροφικότητα; Λέξεις που ξεφυλλίζοντας τις σελίδες ενός παλιού λεξικού διαπιστώνουμε ότι είναι όσο απλά δομένες που η καρδιά κτυπάει αλλιώς στον ήχο κάθε όρου. Και όμως όσο και να χτυπάει η καρδιά, η ψυχή ποναει , τα μάτια δακρύζουν , ένα τεράστιο χαμόγελο ευχαριστίας και νοσταλγίας σκάει στα χείλη. Στο μυαλό τριγυρνάμε σαν σκιές φιγούρες ανθρώπων που μαζί τους μοιραστήκαμε στιγμές ζωής, στιγμές που το σώμα αισθάνεται ζωντανό και η ανάσα είναι γεμάτη από πνοή.

Read more

Η δημοκρατία στη γη του δυαδικού συστήματος και του διαδικτυακού ιστού

Η δημοκρατία στη γη του δυαδικού συστήματος και του διαδικτυακού ιστού

Η Δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται διότι κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας, διότι έμαθε στους πολίτες της να θεωρούν την αυθάδεια ως δικαίωμα, την παρανομία ως ελευθερία, την αναίδεια του λόγου ως δικαίωμα και την αναρχία ως ευδαιμονία”. Αυτή ήταν η περιγραφή που είχε πομπωδώς εκστομίσει στον λόγο του Περί Ειρήνης, ο Ισοκράτης, για την δημοκρατία της εποχής του. Η εικόνα που έχουμε σήμερα ίσως παρατηρήσετε πως ομοιάζει επικίνδυνα με αυτήν την εκδοχή. Αυτό που σήμερα διαφέρει είναι οι μεταβλητές της δημοκρατικής εξίσωσης, μεταβλητές που έχουν εντάξει μέσα τους τον ψηφιακό κόσμο και τον καταναλωτισμό της νέας εποχής. Στον Δυτικό κόσμο τείνουμε να θεωρούμε την ζωή μας ως βαθειά δημοκρατική. Ψηφίζουμε, δικαιούμαστε το εκλέγειν και το εκλέγεσθαι και γενικά δυνάμεθα να εκφράζουμε ελεύθερα την γνώμη μας, να εκφράζουμε τις απόψεις και τις ιδεολογίες μας. Και ίσως πράγματι να ζούμε κάτω από ένα τέτοιο καθεστώς. Όμως αυτό που δεν κατανοούμε είναι πως αυτό δεν είναι δημοκρατία. Η τουλάχιστον όχι μόνο αυτό. Στην δημοκρατία οι άνθρωποι δεν ζουν στην πόλη ή στο κράτος επειδή γεννήθηκαν εκεί αλλά επειδή το θέλησαν. Στην δημοκρατία οι πολίτες σέβονται τον νόμο και τους συνανθρώπους τους, όχι επειδή αυτό τους επιβάλλεται ή τους προβάλλεται, αλλά επειδή έχουν υποστεί έναν εθισμό ανάλογο με αυτόν του Αριστοτέλη. Στην δημοκρατία τελικά, οι άνθρωποι διαλέγονται μεταξύ τους, βοηθούν ο ένας τον άλλον, τρυγούν την ελευθερία του λόγου, της πράξης και της ιδέας, ηθελημένα και χωρίς ενδοιασμούς. Read more

Η ΧΑΜΕΝΗ ΜΑΣ ΔΙΑΘΕΣΗ

Η ΧΑΜΕΝΗ ΜΑΣ ΔΙΑΘΕΣΗ

Η ανεμελιά και η ξενοιασιά ανέκαθεν αποτελούσαν στοιχείο της ιδιοσυγκρασίας του Έλληνα, το κέφι δε και η καλοπέραση νοοτροπία, τρόπο ζωής και σκέψης. Μέγιστη απόδειξη και αποκορύφωμα αυτών υπήρξε η δεκαετία ’80 με ’90. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι και αυτό ήταν μονόδρομος, η μοναδική όψη του νομίσματος. Κι αυτό γιατί η Ελλάδα μας πάντα συνήθιζε να είναι πληγωμένη (Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, κατοχή, εμφύλιος πόλεμος, ελληνικό μεταναστευτικό κύμα είναι μερικές από τις πιο πρόσφατες πληγές μας με τελευταία την οξύτατη οικονομική κρίση) οπότε και πάντα έβρισκε τον τρόπο να μαζεύει τα κομμάτια της και να προχωρά.

Το ένστικτο λοιπόν, αυτού του είδους της επιβίωσης και αυτοσυντήρησης είναι χαραγμένο, συνυφασμένο με το DNA των Ελλήνων. Είναι μέσα στο αίμα μας η χαρά, το χαμόγελο, η διασκέδαση, η αφορμή να γλεντήσουμε, να εκμεταλλευτούμε απλά, καθημερινά πράγματα – έναν καφέ ή μια βόλτα στους δρόμους, ας πούμε – προκειμένου να κυλήσει ο χρόνος όμορφα, ή τουλάχιστον ομορφότερα. Πάντα ψάχναμε αφορμή για κουβέντα, για λίγο καλαμπούρι και κυρίως για αυτοσαρκασμό, το καλύτερο φάρμακο για κάθε πρόβλημα (χωρίς βέβαια, να φτάνουμε στο άλλο άκρο, αυτό της ανευθυνότητας και της αναλγησίας). Read more