Παγκόσμια μέρα θεάτρου

Θέατρο μια τέχνη που όλοι εμείς σε αυτό το χώρο/freeminds αγαπάμε.. Πολλές προτάσεις για θεατρικές παραστάσεις και μια έκδηλη αδυναμία σε κάθε συντελεστή μιας θεατρικής παράστασης…σκηνοθέτες.. ηθοποιούς…σεναριογράφους…ενδυματολόγους

Θα ξεκινήσω λοιπόν με κάτι που έλεγε ο Γκαίτε: «Όταν οι τέχνες έχουν γιορτή, τότε γίνεται θέατρο». Κανείς δε μπορεί να αμφισβητήσει ότι  στη θεατρική πράξη αναδεικνύονται και όλες οι άλλες τέχνες. Το θέατρο λόγω της άρρηκτα συνδεδεμένης σχέσης του µε τις καλές τέχνες, αλλά και µε την ιστορία, τις παραδόσεις, το μύθο είναι ένα πολυσύνθετο καλλιτέχνημα, δημιούργημα. Θα μπορούσα να το χαρακτηρίσω ως «σχολειό», αλλά είναι και μία γιορτή που αφήνει κάτι μέσα σου. Οι μελετητές αναφέρουν ότι  αποσκοπεί στην ηθική και πνευµατική καλλιέργεια του θεατή, στη µόρφωση του,  στην παιδεία του. Εγώ όμως πιστεύω ότι η μαγεία του είναι ότι δε φεύγεις χωρίς να «κουβαλήσεις» κάτι νέο. Αυτό μπορεί να είναι ένα ερώτημα, ένας προβληματισμός, δεν είναι απαραίτητο να πάρεις ένα πολύ φιλοσοφημένο μήνυμα. Ίσως κάτι κρυμμένο, κάποια μυστικό που θα σε κάνει να σκεφτείς ή να ονειρευτείς…. Κάτι αόριστο και ασαφές, ικανό όμως να μπολιάσει την ευαισθησία σου, την αισθητική σου μοναδικά και να σε βοηθήσει  να διαμορφώσεις την κρίση σου και τις θέσεις σου.

θεατρική σκηνή
Δεν μπορείς να φύγεις χωρίς το κάτι τις σου…. Έχει μια τρομερά καθηλωτική δύναµη και γοητεία. Μεταδίδει συγκλονιστικά συναισθήµατα, µηνύµατα, γνώσεις λόγω της διαδραστικότητας της αμφίδρομης επικοινωνίας και να ενεργοποιεί πνευµατικά χαρίσµατα στον θεατή,  όπως και στον “ηθοποιό”. Όμως το θέατρο και η ζωή έχουν μια συγκλονιστική ομοιότητα: το εφήμερο! Με μόνη διαφορά ότι στο θέατρο ο άνθρωπος-θεατής “βιώνει” διαφορετικά το εφήμερο της ζωής μέσα σε συγκεκριμένο “θεατρικό χρόνο. Μετά το “τέλος” του το θεατρικό έργο δεν υπάρχει. Αν ξαναπαιχτεί, θα είναι κάτι άλλο. Είναι κι αυτό μια από τις ιδιαιτερότητες αλλά και τις “άπιαστες” ομορφιές του θεάτρου, όπως ακριβώς και οι σκηνές της ανθρώπινη ζωή, που κάθε μια είναι μοναδική κι ανεπανάληπτη… Κάθε θεατής, λοιπόν παρακολουθώντας μια παράσταση περικλείεται από βιωματική μέθεξη στα σκηνικά διαδραματιζόμενα και ίσως αυτό ακριβώς είναι και το κλειδί που δίνει τέτοια αξία και  παιδαγωγική δυναμική στο θέατρο.

Σκεφτήκατε ποτέ ότι το θέατρο θα μπορούσε να είναι ένα ισχυρό εργαλείο για ειρήνη και συμφιλίωση; Το θέατρο διεισδύει ανεπαίσθητα στη φοβισμένη και καχύποπτη ανθρώπινη ψυχή, μεταβάλλοντας την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας και ανοίγοντας έναν κόσμο επιλογών για το άτομο και συνεπώς για ολόκληρη την κοινωνία. Μπορεί να ασχοληθεί με την πολιτική και κοινωνική πλευρά των ανθρώπινων καταστάσεων με απλούς και ευθείς τρόπους, αφού ως περιεκτική τέχνη προσφέρει μια εμπειρία ικανή να υπερβεί κάθε είδους παρανοήσεις. Επιπρόσθετα, το θέατρο είναι ένα αποδεδειγμένο μέσο προβολής και προώθησης ιδεών τις οποίες συλλογικά υποστηρίζουμε και για τις οποίες είμαστε πρόθυμοι να αγωνιστούμε όταν παραβιάζονται.

ΤοΕκτελεστικό Συμβούλιο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου (ΔΙΘ), επέλεξε φέτος για τη συγγραφή του Μηνύματος της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου 2019τον διακεκριμένο Κουβανό σκηνοθέτη, θεατρικό συγγραφέα, θεατροπαιδαγωγό και καθηγητή, Carlos Celdrán.

 

“Πριν την αφύπνισή μου στο θέατρο, οι δάσκαλοί μου ήταν ήδη εκεί. Είχαν κτίσει τα σπίτια τους και την ποιητική προσέγγισή τους πάνω στα ερείπια της δικής τους ζωής. Πολλοί από αυτούς είναι άγνωστοι ή ελάχιστα τους θυμόμαστε: εργάζονταν σιωπηρά, στην ταπεινότητα των δωματίων πρόβας τους και στις γεμάτες από θεατές θεατρικές αίθουσες τους και σιγά-σιγά, μετά από χρόνια δουλειάς και εξαιρετικών επιτευγμάτων, αποσύρθηκαν σταδιακά από αυτά τα μέρη και εξαφανίστηκαν. Όταν κατάλαβα ότι το προσωπικό μου πεπρωμένο ήταν να ακολουθήσω τα βήματά τους, κατάλαβα επίσης ότι είχα κληρονομήσει αυτή την καθηλωτική, μοναδική παράδοση που ζούσε στο παρόν χωρίς καμία προσδοκία, πέρα από την επίτευξη της διαφάνειας μιας μη επαναλαμβανόμενης στιγμής• μιας στιγμής συνάντησης με κάποιον άλλο στο σκοτάδι ενός θεάτρου, χωρίς καμία άλλη προστασία πέρα από την αλήθεια μιας χειρονομίας, μιας αποκαλυπτικής λέξης.

Η θεατρική μου πατρίδα βρίσκεται σε εκείνες τις στιγμές της συνάντησης με τους θεατές που έρχονται κάθε βράδυ στο θέατρό μας, από τις πιο διαφορετικές γωνιές της πόλης μου, για να ενωθούν μαζί μας και να μοιραστούμε μερικές ώρες, μερικά λεπτά. Η ζωή μου είναι φτιαγμένη από αυτές τις μοναδικές στιγμές όταν παύω να είμαι ο εαυτός μου, όταν παύω να υποφέρω για τον εαυτό μου και ξαναγεννιέμαι και κατανοώ το νόημα του θεατρικού επαγγέλματος: το να ζούμε στιγμές αγνής εφήμερης αλήθειας, όπου γνωρίζουμε ότι αυτό που λέμε και κάνουμε, εκεί κάτω από τα φώτα σκηνής, είναι αλήθεια και αντανακλά το πιο βαθύ, το πιο προσωπικό, μέρος των εαυτών μας. Η θεατρική μου χώρα, η δική μου και αυτή των ηθοποιών μου, είναι μια χώρα που υφαίνεται από τέτοιες στιγμές, όπου αφήνουμε πίσω μας τις μάσκες, τη ρητορική, το φόβο του να είμαστε αυτοί που είμαστε και ενώνουμε τα χέρια στο σκοτάδι.

Η θεατρική παράδοση είναι οριζόντια. Δεν υπάρχει κανείς που να μπορεί να επιβεβαιώσει ότι το θέατρο βρίσκεται σε οποιοδήποτε κέντρο του κόσμου, σε οποιαδήποτε πόλη ή προνομιούχο κτίριο. Το θέατρο, όπως το έχω λάβει, εξαπλώνεται μέσα από μια αόρατη γεωγραφία που συνδυάζει τις ζωές εκείνων που το υπηρετούν με την ίδια τη θεατρική τέχνη σε μια χειρονομία ενοποίησης. Όλοι οι μεγάλοι δάσκαλοι του θεάτρου πεθαίνουν μαζί με τις στιγμές τους, στιγμές ανεπανάληπτης διαύγειας και ομορφιάς• όλοι ξεθωριάζουν με τον ίδιο τρόπο, χωρίς καμία άλλη υπεροχή για να τους προστατεύσει και να τους καταστήσει ενδόξους. Οι θεατρικοί δάσκαλοι το γνωρίζουν, καμία αναγνώριση δεν είναι έγκυρη όταν αντιμετωπίζεται με αυτή τη σιγουριά, η οποία είναι η ρίζα του έργου μας: η δημιουργία στιγμών αλήθειας, ασάφειας, δύναμης, ελευθερίας εν μέσω μεγάλης αβεβαιότητας. Τίποτα από αυτά δεν επιβιώνει, εκτός από τα δεδομένα ή τα αρχεία της δουλειάς τους σε βίντεο και φωτογραφίες που θα αποτυπώσουν μόνο μια ωχρή ιδέα για το τι έπραξαν. Ωστόσο, αυτό που θα λείπει πάντα από αυτά τα αρχεία είναι η σιωπηλή ανταπόκριση από το κοινό που καταλαβαίνει σε μια στιγμή ότι αυτό που συμβαίνει δεν μπορεί να μεταφραστεί ή να βρεθεί έξω, ότι στην αλήθεια που μοιράζεται εκεί υπάρχει μια εμπειρία ζωής, για λίγα δευτερόλεπτα, πιο διάφανη ακόμη και από την ίδια τη ζωή.

Όταν συνειδητοποίησα ότι το θέατρο ήταν μια χώρα από μόνο του, μια μεγάλη επικράτεια που καλύπτει ολόκληρο τον κόσμο, ένας προσδιορισμός γεννήθηκε μέσα μου, ο οποίος ήταν και η συνειδητοποίηση μιας ελευθερίας: δεν χρειάζεται να πάτε μακριά ή να φύγετε από όπου και αν βρίσκεστε, δεν χρειάζεται να τρέξετε ή να μετακινηθείτε. Το κοινό είναι οπουδήποτε υπάρχετε. Έχετε τους συναδέλφους που χρειάζεστε στο πλευρό σας. Εκεί, έξω από το σπίτι σας, έχετε όλη την αδιαφανή, αδιαπέραστη καθημερινή πραγματικότητα. Έπειτα, δουλεύετε από αυτή τη φαινομενική ακινησία για να σχεδιάσετε το μεγαλύτερο ταξίδι απ’ όλα, να επαναλάβετε την Οδύσσεια, το ταξίδι των Αργοναυτών: είστε ένας ακίνητος ταξιδιώτης που δεν παύει να επιταχύνει την πυκνότητα και την ακαμψία του πραγματικού του κόσμου. Το ταξίδι σας είναι προς το στιγμιαίο, προς το παρόν, προς την άνευ προηγουμένου συνάντηση ενώπιον των συνανθρώπων σας. Το ταξίδι σας είναι προς αυτούς, προς την καρδιά τους, προς την υποκειμενικότητά τους. Ταξιδεύετε μέσα τους, στα συναισθήματά τους, στις αναμνήσεις τους που εσείς ξυπνάτε και κινητοποιείτε. Το ταξίδι σας είναι ιλιγγιώδες, και κανείς δεν μπορεί να το μετρήσει ή να το αποσιωπήσει. Ούτε κανείς μπορεί να το αναγνωρίσει στο σωστό βαθμό, είναι ένα ταξίδι μέσα από τη φαντασία του λαού σας, ένας σπόρος που σπέρνεται στα πιο απομακρυσμένα εδάφη: την πολιτική, ηθική και ανθρώπινη συνείδηση των θεατών σας. Επομένως, δεν κινούμαι, θα παραμείνω στο σπίτι, ανάμεσα στους πιο κοντινούς μου ανθρώπους, σε φαινομενική ακινησία, μέρα και νύχτα να εργάζομαι, επειδή κατέχω το μυστικό της ταχύτητας.”

Μετάφραση από την αγγλική: Δώρα Νικολάου

Αλεξάνδρα

Leave a Reply