Κάφκας: Θραύσματα από τον Κάφκα

Η Ομάδα Σημείο Μηδέν, συνεχίζοντας την έρευνά της στο έργο του Φραντς Kάφκα, παρουσιάζει το έργο του Ούγγρου μουσικοσυνθέτη Γκεόργκι Κούρταγκ «Θραύσματα από τον Κάφκα». 

Ποιός ήταν όμως ο Φραντς Κάφκα;
Ήταν ένας από τους σπουδαιότερους συγγραφείς φαντασίας του 20ου αιώνα που αποτέλεσε κύριος εκφραστής του Μοντερνισμού στη γερμανόφωνη Ευρώπη.

Ο Μοντερνισμός είναι ένα από τα καλλιτεχνικά ρεύματα της πρωτοπορίας που εμφανίζονται τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα. Είναι η αντίδραση στην έως τότε επικράτηση του ρεαλισμού και του νατουραλισμού. Στοιχεία του Μοντερνισμού θεωρούνται τόσο η απόρριψη των κανόνων της αστικής κοινωνίας και της ρεαλιστικής τέχνης όσο και η πλήρης καταξίωση του καλλιτέχνη. Ο Μοντερνισμός εκφράζει λοιπόν, την αίσθηση της πολύπλοκης και ανεξιχνίαστης πραγματικότητας, την οποία και προσπαθεί να ερμηνεύσει μετατοπίζοντας το ενδιαφέρον του στον ίδιο τον καλλιτέχνη και στην υποκειμενική σύλληψη της πραγματικότητας. Συνεπώς, στα έργα του Κάφκα, το άτομο βρίσκεται σε κατάσταση εσωτερικής σύγκρουσης, στη φάση που το συνειδητό παλεύει ενάντια στις δυνάμεις του ασυνείδητου και  η λογική του αντικρούεται από τον παραλογισμό του εξωτερικού κόσμου. 

Φραντς Κάφκα

Το συγγραφικό έργο του Κάφκα δημοσιεύθηκε μετά τον θάνατό του, με τη μοναδική γραφή του να τον κατατάσσει στις πλέον σημαίνουσες προσωπικότητες της δυτικής λογοτεχνίας. Κατά τη διάρκεια της ζωής του, δημοσίευσε μόνο μερικές σύντομες ιστορίες και δεν τελείωσε ποτέ οποιοδήποτε από τα μυθιστορήματά του, εκτός από τη  «Μεταμόρφωση» . Το 1921, μετά την επιστροφή του στην Πράγα από το σανατόριο της Σλοβακίας, ο Κάφκα έγραψε την πρώτη του διαθήκη, ένα σημείωμα με αποδέκτη τον Μαξ Μπροντ, καταγράφοντας την επιθυμία του να καταστρέψει ό,τι υπήρχε «σε ημερολόγια, χειρόγραφα, επιστολές άλλων και δικές μου, σχεδιάσματα και τα λοιπά, να καούν χωρίς να διαβαστούν». Ο Μπροντ αγνόησε το αίτημα του και έτσι ετοίμασε την έκδοση των μυθιστορημάτων Ο Πύργος, Η Δίκη και Αμερική, έργα που θεωρούνται ουσιαστικά ημιτελή. Ο Φραντς Κάφκα πέθανε στις 3 Ιουνίου του 1924. 

Θραύσματα από τον Κάφκα

Η Ομάδα Σημείο Μηδέν, συνεχίζοντας την έρευνά της στο έργο του Φραντς Kάφκα, παρουσιάζει το έργο του Ούγγρου μουσικοσυνθέτη Γκεόργκι Κούρταγκ «Θραύσματα από τον Κάφκα», στο Θέατρο Άττις – Νέος Χώρος, από την Πέμπτη 8 Φεβρουαρίου και για 11 παραστάσεις.

Λίγα λόγια για το έργο:
Το έργο «Θραύσματα από τον Κάφκα» (Kafka-Fragmente) —σε σαράντα μέρη για σοπράνο και βιολί— επισφραγίζει την ταραχώδη συνάντηση του Ούγγρου συνθέτη με τον Φραντς Κάφκα. Ο Κούρταγκ ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με τον Εβραίο συγγραφέα της Πράγας μέσω του στενού του φίλου, Γκιόργκι Λιγκέτι. Ο ίδιος αφηγείται:
Παρέλαβα τα γραπτά του Κάφκα πρώτη φορά από τον Λιγκέτι. Δεν μπορούσα αρχικά να κάνω πολλά πράγματα με αυτά. Η Δίκη παρέμενε ξένη σε μένα, αλλά ήταν στο Παρίσι (το 1957-58) που βρήκα πρόσβαση στο έργο του, μέσω της Μεταμόρφωσης. Σταδιακά ο Κάφκα έγινε όλο και σημαντικότερος για μένα. Για ένα μεγάλο διάστημα απλώς κρατούσα σημειώσεις και συγκέντρωνα αποσπάσματα από ημερολόγια και γράμματα, τα οποία μου φαίνονταν κατάλληλα για σύνθεση εξαιτίας της ποιητικής τους ποιότητας ή του πολυσύνθετου περιεχομένου.

[Πηγή: William Kinderman, The creative process in music: from Mozart to Kurtág, Τhe Board of Trustees of the University of Illinois, United States of America, 2012, σελ. 166. Μετάφραση: Μαρία Σικιτάνο]

Λίγα λόγια για τον Γκιόργκι Κούρταγκ:
Ο Ούγγρος συνθέτης Γκιόργκι Κούρταγκ γεννήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 1926 στο Λούγκο της περιοχής Μπανάτ της ανατολικής Ευρώπης, στη σημερινή Ρουμανία. To 1940 ξεκίνησε μαθήματα πιάνου με τη Μάγδα Κάρντος και σύνθεσης με τον Μαξ Εϊσικόβιτς στο Τεμεσβάρ της Ρουμανίας. Το 1946 μετακόμισε στη Ουγγαρία και γράφτηκε στην Ακαδημία μουσικής
Ferenc Liszt. Εκεί σπούδασε μουσική δίπλα στους Σάντορ Βερές, Φέρενκ Φαρκάς, πιάνο με τον Παλ Καντόσα και μουσική δωματίου με τον ΛεόΒίνερ.  Όπως πολλοί συσπουδαστές του, επηρεάστηκε βαθύτατα από τη μουσική του Μπέλα Μπάρτοκ. Μάλιστα το Κονσέρτο για Βιόλα , η πρώτη του σημαντική σύνθεση, αποτελεί φόρο τιμής στον καλλιτέχνη. Σε αντίθεση με τον Λιγκέτι, που εγκατέλειψε τη χώρα το 1956 κατά τη διάρκεια της Ουγγρικής επανάστασης, ο Κούρταγκ επέλεξε να παραμείνει και να συμμετάσχει ενεργά. Μετά την αποτυχία της εξέγερσης αυτοεξορίστηκε για ένα χρόνο στο Παρίσι (1957-1958). Εκεί συνάντησε την ψυχολόγο Μαριάννα Στάιν η οποία εφάρμοζε θεραπεία μέσω της τέχνης (arttherapy). Με το έργο της, όχι μόνο τον βοήθησε να ξεπεράσει την κατάθλιψη και τα τραύματα που είχαν παραλύσει τη δημιουργική του δραστηριότητα, αλλά άνοιξε και ένα καινούργιο κεφάλαιο στην πορεία του. Του έμαθε να προσεγγίζει τη σύνθεση ως διαδικασία που ξεκινάει από την απλούστερη χειρονομία, για να καταλήξει σταδιακά στα υψηλότερα επίπεδα πολυπλοκότητας. Δεν είναι τυχαίο ότι σε εκείνη αφιέρωσε τα Θραύσματα από τον Κάφκα (Kafka- Fragmente).

Συντελεστές της παράστασης:
Μετάφραση: Λένια Ζαφειροπούλου
Σκηνοθεσία: Σάββας Στρούμπος
Σκηνική εγκατάσταση | Κοστούμια: Ηλίας Παπανικολάου
Φωτισμοί: Κώστας Μπεθάνης
Χειριστής φωτός: Απόστολος Ζερδεβάς
Photo credits: Αντωνία Κάντα
Δημιουργία προγράμματος: Soul Design
Επικοινωνία: Μαριάννα Παπάκη, Νώντας Δουζίνας

Περισσότερες πληροφορίες για την Ομάδα Σημείο Μηδέν, τους συντελεστές και τις
παραστάσεις που έχει παρουσιάσει, μπορείτε να βρείτε στο www.simeiomiden.gr

Για ένα διαφορετικά μαγευτικό βράδυ…

Αλεξάνδρα