Σήματα χαράς

Η γλώσσα, αυτό το επικοινωνιακό εργαλείο, προϊόν διαφόρων συμβάσεων, διαφεντεύει τις σκέψεις μας, τις θέτει σε μια σειρά και τις σπρώχνει από το σκοτάδι της ανυπαρξίας στο φως της ύπαρξης, μέσω των συμβόλων. Είναι γεγονός ότι οι επικοινωνιακοί κώδικες μένουν σταθεροί ως προς τη δομή τους, όμως στην περίπτωση της συμβολοποίησής τους απαντούνται σε πάμπολες ποικιλίες ανά τους αιώνες. Πάρα όλα αυτά κάποιες βασικές σταθερές, όπως η γλώσσα του σώματος ή η μουσική, παραμένουν αναλλοίωτες και διαχρονικές. Ο άνθρωπος κατάφερε να δαμάσει ορθότερα τη σκέψη του και να εξωτερικεύσει τα εσώψυχά του, προκειμένου να γίνει πιο κατανοητός και να απομακρύνει, να αποτινάξει, να καταρρίψει τις όποιες αμφιβολίες δημιουργούσαν οι πράξεις του και οι προθέσεις που είχε απέναντι σε οποιοδήποτε πρόσωπο ή οποιαδήποτε κατάσταση.

Ιδίως η τιθάσευση του γραπτού λόγου τον απελευθέρωσε από τη στασιμότητα της πρωτόγονης φύσης του και του έδωσε φτερά. Επειτα τα πάντα απλώνονταν φωτεινότατα γύρω του. Μέσω διαφόρων στοιχείων, καταλλήλως συνδυασμένων, κατάφερε να υμνήσει ανδραγαθήματα, να διαφυλάξει τη μνήμη και να μοιραστεί το νου του με τους όμοιους του, περνώντας έτσι στην αιωνιότητα. Έτσι, τα γραπτά μένουν, ενώ τα λόγια αποκτούν φτερά και αποδημούν προς τη σιωπή και τη λήθη. Ακόμη και η σιωπή όμως δύναται να κρύβει μέσα της τη δυνατότερη κραυγή, δεδομένης της συναισθηματικής φόρτισης που αυτή κρύβει βαθιά μέσα της. Πόσες και πόσες γλώσσες επινόησε ο άνθρωπος, κάνοντας χρήση άλλων μελών του σώματός του, κυρίως των ματιών που και αυτά κατευθείαν στην ψυχή οδηγούν.

bigstock-Happy-group-of-friends-family-43459618

Ακόμη και αυτός ο τύπος άμεσης επικοινωνίας δεν αφήνει ασυγκίνητο κανέναν. Ένα νεαρό ζευγάρι έχουν τη δυνατότητα και την ευκαιρία να επικοινωνούν μόνο με βλέμματα. Μπορούν να κοιτιούνται για ώρες, χωρίς να έχουν αρθρώσει ούτε μια κουβέντα, μα να έχουν καταλάβει τόσα πολλά μεταξύ τους. Έπειτα ο λόγος τους δύναται να εμπλουτιστεί από διάφορα μηνύματα που αφήνουν ο ένας στην άλλη, σε ευφάνταστα σημεία, τα οποία αποσκοπούν στο να τους φτιάξουν το κέφι, πέρα από την ενημέρωση για το προφανές ή για κάτι λιγότερο γνωστό. Η αρχή της επικοινωνίας κρίνεται απαραίτητη προϋπόθεση για να μπορέσει ένα ζευγάρι να την εκμεταλλευτεί και να προχωρήσει στη σύνδεσή του. Από τη στιγμή που δεν υπάρχει ούτε μια κοινή γραμμή πλεύσης, διάφορα παράσιτα δυσχεραίνουν τη σύνδεσή τους. Κάτι το οποίο δεν στεργιώνει καλά και γερά, καταδικάζεται εκ των πραγμάτων στην ανυπαρξία.

Δίνει όμως η ομοιομορφία την ευκαιρία σε δύο καρδιές να μοιραστούν έναν κοινό χτύπο; Είναι γεγονός ότι οι κοινές συνήθειες αφορούν μια μεγάλη μερίδα του πληθυσμού, οι οποίοι δεν χάνουν το χρόνο τους και επιδίδονται στο κυνήγι ενός έτερου ημίσεος. Εδώ το πρόβλημα που εμφανίζεται αφορά τα ίδια τα πρόσωπα, πολλά από τα οποία καταλήγουν με κάποιο άλλο άτομο, με μοναδικό στόχο την ανταλλαγή σεξουαλικών εμπειριών. Η κατανόηση και η επικοινωνία υπάρχουν σε μεγάλο ποσοστό, αλλά σύντομα η στασιμότητα έρχεται για να αναζητήσει την αχώριστη φίλη της, την ανία. Τότε είναι που η πλήξη διακόπτει τους δεσμούς των ανθρώπων και τους σπρώχνει σε μιαν επόμενη αγκαλιά, δίχως συναίσθημα και βαθύτερη κατανόηση. Ακόμη και ο φορέας ενός μηνύματος έχει κατηγορηθεί για την απώλεια σύνδεσης μεταξύ των ανθρώπων, ο οποίος, πλήρως εντασσόμενος στη σημερινή ηλεκτρονική εποχή, φοράει τη μάσκα του βιονικού Ερμή, ενός ταχύτατου αγγελιαφόρου και διανέμει τα όποια επικοινωνιακά ραβασάκια προς πάντα ενδιαφερόμενον.

Ομως μέχρι ποιό σημείο μπορούμε να θεωρήσουμε ένοχη την τεχνολογία, όσο και την προηγούμενη κατάσταση για την κατάντια πολλών σχέσεων; Σε οποιαδήποτε περίπτωση κοινή συνιστώσα είναι η έλλειψη ειλικρίνειας. Ο φορεάς ενός μηνύματος, όποια και αν είναι η μορφή του, εκτελεί μια πολύ συγκεκριμένη εργασία. Εκτελεί κάτι, το οποίο είναι πολυπρόσωπο και πολυδιάστατο, αλλά τελείως τυπικό. Σε αντίθεση με τον προφορικό λόγο, η βάσανος που μπορεί να υποστεί ο γραπτός λόγος είναι μικρότερη, μικροπρόθεμα, εξαιτίας του άχρονου του χαρακτήρος του και της μονομέριας που αυτό αποπνέει. Ενα γραπτό είναι βουβό. Ακόμη και η πρόσκαιρη φωνή που δανείζεται μένει ταριχευμένη και μακριά από την αλήθεια. Η έλλειψη αυτού του βασικού συστατικού είναι που οδηγεί στο να δημιουργείται μια σειρά ειδώλων, τα οποία ίπτανται σαν άλλες σκιές, καταλαμβάνοντας τη ζωτικότητα ενός χώρου, ο οποίος παύει να σφίζει από ζωή. Το ψέμα εισβάλλει και παίρνει τη θέση του αέρα που αναπνέουν οι άνθρωποι. Γίνεται απαραίτητο στοιχείο για την επιβίωσή τους και γεννά πολλά κάστρα από άμμο. Όσο για τη μηχανικότητα της προηγούμενης κατάστασης θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς ότι αυτή υπάρχει, διότι η ψευτιά του κόσμου οδηγεί πολλούς στον αυτοματισμό, επειδή μόνο εκεί δύνανται να βρουν ψήγματα ειλικρίνειας. Μπορεί αυτό να φαντάζει παρακμιακό, μέσα όμως στην απατηλή εικόνα του κόσμου, δίνει την εντύπωση μιας όασης του πραγματικού.

Ολόκληρες συνειδήσεις και κοινωνίες στηρίζονται στο ψέμα και συνεχίζουν να υφίστανται, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κρίνονται υγιείς. Κάποιες φορές θεωρείται ότι ένα ψέμα μπορεί να διευκολύνει μια κατάσταση, ακόμη και να τη βελτιώσει. Είναι η μοναδική στιγμή που μια ελάχιστη διαστρέβλωση της πραγματικότητας κρίνεται σωτήρια. Αυτό ισχύει σε αρκετές περιπτώσεις. Οσο για τη λειτουργικότητα των ζευγαριών, το ιδανικό είναι να υπάρχουν κοινά στοιχεία μεταξύ τους, ώστε να εντοπίζονται δίαυλοι επικοινωνίας. Από εκεί και πέρα το παιχνίδι της συμβίωσης οφείλει να στηρίζεται στην ειλικρίνεια και στο σεβασμό της ιδιαιτερότητας του χαρακτήρα κάθε ατόμου, καθώς αυτός καθίσταται μοναδικός. Ο εξαναγκασμός επιφέρει τη φθορά και το μαρασμό, ενώ η αλήθεια και η κατανόηση τη λύτρωση και την αρμονία, με αποτέλεσμα οι δύο καρδιές να βρουν τον κοινό τους χτύπο.

Χατζηλαμπρινός Γρηγόρης